Page 65 - Đi Tìm Lẽ Sống

được rằng vị chỉ huy thuộc đội lính SS này đã bỏ một số tiền không nhỏ của
mình để mua thuốc cho tù nhân từ một khu chợ gần nhất, còn trước đó, chỉ

có một vị bác sĩ trong trại vốn cũng là một tù nhân biết chuyện [13] . Nhưng
tên tự quản cấp cao của trại, cũng là một tù nhân, lại khắc nghiệt hơn bất cứ
lính SS nào. Hắn thích thú đánh đập những người tù khác mỗi khi có dịp,
trong khi vị chỉ huy trại, theo tôi biết, lại không bao giờ đưa tay đánh bất cứ

người nào trong chúng tôi cả.

Rõ ràng là lời kể của một người, dù người đó là lính canh hay tù nhân,
đều không thể toàn diện. Lòng tốt của con người có thể được tìm thấy ở mọi

nhóm người, thậm chí cả những nhóm mà nhìn chung rất dễ bị lên án. Ranh
giới giữa các nhóm lại chồng chéo nhau, và chúng ta phải cố gắng tránh việc
đơn giản hoá vấn đề bằng cách cho rằng nhóm người này là thiên thần và
nhóm kia là ác quỷ. Chắc chắn việc bất chấp những tác động trong trại để

một lính gác hoặc một quản đốc đối xử tốt với người tù xứng đáng được xem
như một điểm son đáng kể. Ngược lại, việc một người tù đối xử với các bạn
của mình tệ bạc là một điều cực kỳ đáng khinh. Rõ ràng tù nhân khinh bỉ
những người như vậy, trong khi họ thực sự xúc động trước lòng tốt, dù là

nhỏ nhất, của bất kỳ một người lính canh nào. Tôi vẫn nhớ cảm giác của
mình khi một quản đốc lén cho tôi mẩu bánh mì mà tôi biết anh ấy phải để
dành từ khẩu phần ăn sáng của mình. Lúc đó, không phải mẩu bánh mì ấy
khiến tôi xúc động và bật khóc mà chính vì một “điều gì đó” rất nhân văn mà

anh ấy đã trao cho tôi - trong lời nói và cách nhìn kèm với món quà.

Từ tất cả những điều này, chúng ta có thể thấy rằng có hai loại người trên
thế giới này, và chỉ có hai loại người ấy mà thôi: “loại” người tốt và “loại”

người xấu. Cả hai loại người này đều có thể bắt gặp ở mọi nơi; họ có mặt
trong tất cả các nhóm xã hội. Không có nhóm nào bao gồm toàn người tốt và
cũng không có nhóm nào chỉ toàn những người xấu cả. Như vậy, không có
nhóm nào là “thuần chủng” - và bởi vậy đôi khi người ta thấy có một người
tử tế trong số lính canh.

Cuộc sống trong trại tập trung đã mở toang tâm hồn con người và phơi
bày những điều sâu thẳm nhất. Chẳng ngạc nhiên sao khi trong những điều
sâu thẳm ấy, chúng ta một lần nữa lại nhìn thấy những đặc tính của con

người mà bản chất thật sự của nó là sự hoà trộn giữa cái tốt và cái xấu? Sự
phân hoá tốt xấu, vốn diễn ra xuyên suốt trong đời sống nhân loại, đã đạt tới
chỗ sâu sắc nhất và càng trở nên rõ ràng ở ngay dưới đáy vực mà trại tập

trung đã mở ra.

Và giờ đây là giai đoạn cuối của tâm lý người tù ở trại tập trung - tâm lý
của những người tù sau khi đã được trả tự do. Để miêu tả về những trải